3 اکتبر 2023- تحقیق جدیدی که در نشست سالانه انجمن اروپایی برای مطالعه دیابت (EASD) در هامبورگ (2 تا 6 اکتبر) ارائه شد، نشان می‌دهد که کشیدن سیگار خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را تا حدی با تأثیر بر انواع متابولیت ها - مواد شیمیایی کوچک تولید شده در فرآیندهای متابولیسم - که در جریان خون گردش می کنند، افزایش می دهد. به نظر می رسد تأثیر این تغییرات متابولیکی بر خطر دیابت در افراد دارای استعداد ژنتیکی به دیابت نوع 2 یا مقاومت به انسولین، بیشتر است.

تجزیه و تحلیل داده های بیش از 93000 شرکت‌کننده درBiobank بریتانیا؛ همچنین یک امضای متابولیکی متشکل از 131 ویژگی متابولیکی را شناسایی کرد که می‌تواند به پیش‌بینی اینکه کدام یک از افراد سیگاری‌ بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع 2 هستند، کمک می‌کند.

دکترYuxia Wei ، سرپرست تیم تحقیق از موسسه کارولینسکا در سوئد، گفت: متابولیسم ما به طور مداوم بسته به چیزی که می خوریم یا در معرض آن قرار می گیریم، تغییر می کند. مطالعه ی ما اولین مطالعه ای است که یک امضای متابولیکی برای سیگار کشیدن را بر اساس پروفایل های متابولومیک جامع ایجاد کرده است، و بینش جدیدی در مورد اینکه چگونه سیگار بر متابولیت های خاص تاثیر می گذارد تا خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش دهد، ارائه می دهد. این یافته ها بر اهمیت خودداری از کشیدن سیگار یا ترک سیگار تاکید می کند. پیشگیری از دیابت، به ویژه برای افراد سیگاری دارای عوامل خطر ژنتیکی دیابت که به نظر می رسد در برابر این تغییرات آسیب پذیرتر هستند، مهم است.

شواهد مشاهداتی قبلی نشان می‌دهد که سیگاری‌ها 20 تا 60 درصد بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع 2 هستند، اما مکانیسم‌های اساسی آن مشخص نیست.برای رفع این شکاف دانش، محققان از طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای(NMR) برای تجزیه و تحلیل صدها متابولیت در نمونه‌های خون 93722 فرد بدون دیابت در شروع مطالعه (2006-2010) استفاده کردند، افراد مورد مطالعه- از بانک زیستی بریتانیا که اطلاعات ژنتیکی، بهداشتی و پزشکی تقریباً نیم میلیون داوطلب بریتانیایی را در اختیار دارد- یا هرگز سیگاری نبودند یا سیگاری قبلی و یا سیگاری فعلی بودند(سنین 37 تا 73 سال). داده های متابولومیک این افراد دوباره در سال 2012-2013 جمع آوری شد.طی یک میانگین (متوسط) پیگیری 13 ساله، 1869 مورد جدید دیابت شناسایی شد.

تجزیه و تحلیل مشاهده ای و تجزیه و تحلیل رابطه ی علّی، 131 متابولیت تحت تأثیر سیگار را شناسایی کرد، از جمله گلیکوپروتئین استیل ها (یک نشانگر زیستی التهابی)، اسیدهای چرب و لیپیدها، که در مجموع نشان می دهد که آیا فرد به دیابت نوع 2 مبتلا می شود یا خیر.

در مقایسه با اثرات آن در افرادی که هرگز سیگار نمی کشیدند، سیگار کشیدن فعلی خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را تا 73 درصد افزایش داد. پس از در نظر گرفتن عوامل خطر سنتی دیابت مانند سن، جنس، سطح تحصیلات، قومیت، BMI، فعالیت بدنی، رژیم غذایی و سابقه خانوادگی دیابت؛ 38٪ از این خطر اضافی به امضای متابولیکی مرتبط با سیگار (44٪ در مردان و 30٪ در زنان) مربوط بود.

برای اسیدهای چرب آزاد، به نظر می رسید که سیگار منجر به سطوح بالاتر اسیدهای چرب اشباع شده ناسالم و اسیدهای چرب غیر اشباع مونو و درصد کمتری از اسیدهای چرب غیراشباع چندگانه سالم مانندDHA، اسیدهای چرب امگا 6 و اسیدهای چرب امگا 3 (عمدتاً در غذاهای دریایی یافت می شود) گردید. سیگار کشیدن همچنین با افزایش متابولیت هایی از جمله لیپیدهای مختلف در لیپوپروتئین های با چگالی بسیار کم (VLDL)، تری گلیسیرید و کلسترولLDL (همچنین کلسترول "بد" نامیده می شود) و کاهش سطوح همه اشکال کلسترولHDL (اغلب به عنوان کلسترول خوب شناخته می شود) مرتبط بود.

نکته مهم این است که این یافته ها نشان می دهد که بیشتر تغییرات متابولیکی مربوط به سیگار کشیدن پس از ترک سیگار، برگشت پذیر هستند. همچنین این تجزیه و تحلیل نشان داد که سطح بالای این امضاهای متابولیکی با 61 درصد خطر بیشتر برای ابتلا به دیابت نوع 2 در مقایسه با سطح پایین آنها، مرتبط است.

حساسیت ژنتیکی نیز تفاوت ایجاد کرد. افرادی که هم سطح بالایی از امضاهای متابولیکی را داشتند و هم استعداد ژنتیکی بالایی به دیابت نوع 2 داشتند، سه برابر بیشتر از افرادی که سطوح پایینی از امضاها و استعداد ژنتیکی را داشتند، به این بیماری مبتلا شدند.

تعامل بین حساسیت ژنتیکی و امضای متابولیکی تأثیر کلی آنها را بر دیابت نوع 2 افزایش می دهد. همانطور که دکتر Wei، توضیح داد: خطر بیش از حد ابتلا به دیابت نوع 2 در افرادی که هم استعداد ژنتیکی بالایی دارند و هم سطح بالایی از امضاهای متابولیکی را دارند، از آنچه ما انتظار داشتیم با افزودن این خطر اضافه در افرادی که فقط استعداد ژنتیکی بالا و افزودن این خطر اضافه در افرادی که فقط سطح بالایی از امضاهای متابولیکی دارند، بیشتر است. یافته‌های ما نشان می‌دهد که برای افرادی که استعداد ژنتیکی بالایی دارند اجتناب از سیگار کشیدن حتی نسبت به جمعیت عمومی مهم‌تر است.

محققان سپس این امضای متابولیکی را در نمونه‌های خون 3626 شرکت‌کننده در مطالعه TwinGene- گروهی که در رجیستری دوقلوهای سوئد شرکت داشتند- آزمایش و تأیید کردند. آنها خاطرنشان کردند که توانایی امضای متابولیکی برای تعیین خطر دیابت نوع 2، علیرغم این واقعیت که افرادی که در بریتانیا و سوئد زندگی می کنند، عادات غذایی، سبک زندگی متفاوتی دارند و در معرض عوامل محیطی متفاوتی قرار می گیرند، بسیار قابل تکرار بود.

دکتر Wei، گفت: تکرارپذیری این یافته ها در جمعیت سوئد نشان دهنده استحکام این رویکرد است. با این وجود، بیش از نیمی از ارتباط سیگار کشیدن و دیابت با امضای متابولیکی توضیح داده نشد، که نشان می‌دهد سایر پیامدهای پاتوفیزیولوژیکی سیگار در ایجاد دیابت نقش دارند. این مکانیسم ها ممکن است شامل اثرات نامطلوب سیگار بر بافت پانکراس و عملکرد سلول های بتا باشد.

علیرغم این یافته‌های مهم، محققان به چندین محدودیت در این مطالعه اشاره کردند، از جمله اینکه وضعیت سیگار کشیدن و غلظت متابولیت ها ممکن است در طول پیگیری تغییر کرده و بر نتایج تأثیر گذاشته باشد و اینکه این مطالعه بر روی افراد عمدتا اروپایی انجام شده است، بنابراین یافته ها ممکن است قابل تعمیم به سایر جمعیت ها نباشد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2023-10-metabolic-signature-smokers-diabetes.html